Bóng đá Italy rúng động vì bê bối trọng tài, bóng ma Calciopoli trở lại

Chưa đầy một tháng sau khi đội tuyển Italy lỡ hẹn World Cup lần thứ ba liên tiếp, nền bóng đá nước này lại chìm trong khủng hoảng. Lần này, tâm bão đến từ chính bộ máy trọng tài – hệ thống vốn đã chịu nhiều tổn thương suốt hai thập kỷ qua kể từ vụ Calciopoli chấn động năm 2006. Câu hỏi mà nhật báo thể thao Tuttosport đặt ra trên trang bìa, “Liệu đây có phải một Calciopoli mới?”, phản ánh nỗi lo lắng đang bao trùm toàn bộ giới bóng đá xứ mỳ ống.

Gianluca Rocchi, Trưởng ban Phân công Trọng tài cho hai hạng đấu cao nhất Serie A và Serie B, đã buộc phải tự đình chỉ chức vụ với hiệu lực ngay lập tức sau khi các công tố viên tại Milan gửi trát yêu cầu ông trình diện để thẩm vấn vào ngày 30/4. Cuộc điều tra tập trung vào những cáo buộc vi phạm quy trình VAR và việc chỉ định trọng tài theo hướng có lợi cho Inter Milan. Theo hồ sơ điều tra, có năm trận đấu trong hai mùa giải gần nhất đang nằm trong tầm ngắm, bao gồm Inter gặp Verona (6/1/2024), Udinese gặp Parma (1/3/2025), Salernitana gặp Modena (8/3/2025), Bologna gặp Inter (20/4/2025) và Inter gặp Milan (23/4/2025). Đáng chú ý, không có cá nhân nào thuộc các câu lạc bộ liên quan nằm trong diện bị điều tra. Andrea Gervasoni, Giám sát VAR của Ủy ban Trọng tài Quốc gia Italy, cũng nằm trong danh sách điều tra của Văn phòng Công tố Milan.

Rocchi không phải nhân vật vô danh. Liên đoàn Bóng đá Italy từng mô tả ông là “một trong những trọng tài xuất chúng nhất của bóng đá nước nhà những năm gần đây”. Vị trọng tài người Florence từng làm trọng tài bàn ở trận chung kết Champions League 2013, cầm còi chính trận Siêu cúp châu Âu 2017 và trận chung kết Europa League 2019. Khi giải nghệ năm 2020, chỉ có Concetto Lo Bello – người được ví như một “Pierluigi Collina trước thời Collina” – là có số trận cầm còi tại Serie A nhiều hơn. Chính uy tín lừng lẫy ấy khiến sự sụp đổ lần này càng thêm chấn động.

Vụ việc thực chất đã manh nha từ cuối mùa giải trước, khi đoạn ghi âm cuộc đối thoại liên quan bị rò rỉ trên báo Il Fatto Quotidiano. Liên đoàn Bóng đá Italy đã mở cuộc điều tra nội bộ và kết luận “không có hành vi nào đáng bị kỷ luật”. Tuy nhiên, khi Văn phòng Công tố Milan chính thức đưa Rocchi vào diện điều tra với quy mô lớn hơn nhiều, tính thỏa đáng của cuộc điều tra nội bộ ấy lập tức bị đặt dấu hỏi. Luật sư Antonio D’Avirro của Rocchi cũng bày tỏ hoang mang: “Họ ám chỉ có nhiều người liên quan, nhưng danh tính những người này lại không được nêu rõ. Tôi chưa từng thấy vụ án gian lận thể thao nào mà bên còn lại trong thỏa thuận cáo buộc lại bị giấu tên như vậy”. Về phía Inter Milan, Chủ tịch Beppe Marotta khẳng định câu lạc bộ hoàn toàn không liên quan và không hề có danh sách trọng tài “ưa thích” hay “ghét bỏ” nào.

Nhưng bê bối trọng tài chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Hiệp hội Trọng tài Italy đã hỗn loạn suốt nhiều năm. Năm 2022, Chủ tịch Alfredo Trentalange từ chức sau khi Công tố viên Liên bang của Hiệp hội bị bắt vì liên quan đến đường dây buôn lậu ma túy quốc tế. Người kế nhiệm Antonio Zappi hiện cũng đang bị cấm hành nghề 13 tháng vì cáo buộc gây áp lực trong việc bổ nhiệm nhân sự. Hội đồng Phúc thẩm Thể thao dự kiến ra quyết định cuối cùng về án phạt của Zappi vào ngày 28/4. Biên tập viên Ivan Zazzaroni của nhật báo Corriere dello Sport viết đầy ẩn ý rằng “Rocchi vốn không được lòng Zappi và phe cánh của ông ta”, cho thấy bộ máy trọng tài đang bị xé nát bởi những cuộc đấu đá nội bộ.

Hệ quả trước mắt là Hiệp hội Trọng tài Italy đang trống ghế Chủ tịch, còn Serie A và Serie B thì thiếu người chỉ định trọng tài. Bộ trưởng Thể thao Andrea Abodi công khai chỉ trích cách xử lý khiếu nại trong nội bộ hệ thống bóng đá. Biên tập viên Guido Vaciago của báo Tuttosport cảnh báo rằng nếu hệ thống công lý thể thao “nhắm mắt làm ngơ”, điều đó có nghĩa là các “kháng thể” đã ngừng hoạt động và hệ thống đã quá rệu rã để tự chữa lành.

Toàn bộ những diễn biến này đang tác động trực tiếp đến cuộc bầu cử tân Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Italy dự kiến diễn ra vào ngày 22/6. Các ứng cử viên tiềm năng như Massimo Malago và Giancarlo Abete đang ráo riết vận động. Tuy nhiên, nếu Ủy ban Olympic Italy tìm thấy lý do chính đáng để can thiệp và bổ nhiệm Đặc phái viên Điều hành – một biện pháp cực đoan từng được áp dụng năm 2018 – cuộc bầu cử sẽ không còn cần thiết. Chủ tịch Lega Serie A Ezio Maria Simonelli kêu gọi sự bình tĩnh, khẳng định rằng nếu cá nhân nào sai phạm sẽ phải đối mặt với hậu quả, nhưng không được phép nghi ngờ uy tín của toàn hệ thống. Dù vậy, với một nền bóng đá vừa mất vé World Cup lần thứ ba liên tiếp, đang chìm trong khủng hoảng quản trị và giờ lại đối mặt với bóng ma gian lận, lời kêu gọi bình tĩnh ấy khó lòng xoa dịu được cơn bão đang ập đến.

FAQ